Thách thức bủa vây ông Tập trên hành trình đến Giấc mơ Trung Hoa-P1

Chủ tịch Trung Quốc củng cố quyền lực để thực hiện "Giấc mơ Trung Hoa" đúng lúc khó khăn ập đến, từ thương chiến với Mỹ đến dịch bệnh ngành nông nghiệp.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Reuters.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Reuters.

Bước vào năm 2018, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dường như vạch ra một con đường thực sự mới không chỉ cho quốc gia mà còn cho chính ông. Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc lần thứ 13 hồi năm ngoái đã thông qua hiến pháp sửa đổi, xóa bỏ nhiệm kỳ chủ tịch, giúp ông Tập gần như nắm giữ quyền lực tuyệt đối và trên lý thuyết có thể tại nhiệm suốt đời. 

Dưới thời ông Tập, Trung Quốc có xu hướng xa rời phương châm đối ngoại "giấu mình chờ thời, không bao giờ tuyên bố vị trí dẫn đầu" của Đặng Tiểu Bình. Điều này được chứng minh qua thái độ của ông khi sẵn sàng đón nhận thách thức từ Tổng thống Donald Trump trong chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

Xuất phát từ niềm tin rằng cán cân sức mạnh kinh tế trong mối quan hệ Mỹ - Trung đã thay đổi hoặc do mối lo ngại về việc bị coi là yếu thế trước Trump, ông Tập dường như đã đi đến kết luận Trung Quốc giờ đây đã có thể thách thức thành công nước Mỹ. Nhưng nhiều quan sát viên lại cho rằng đây dường như là một tính toán sai lầm.

Giới chuyên gia nhận định ông Tập có thể sẽ sớm nhận ra "một cơn bão hoàn hảo" đang ập đến với mình, bao gồm các vấn đề của ngành nông nghiệp và chính sách cứng rắn trong cuộc chiến thương mại có thể làm suy yếu quyền lực mà ông đã dày công gây dựng.

Ngay từ trước Đại hội lần thứ 19 đảng Cộng sản Trung Quốc hồi năm 2017, ông Tập đã nỗ lực củng cố quyền lực, nắm giữ nhiều vị trí chủ chốt đến mức tờ China History có trụ sở ở Australia đã gọi ông là "Chủ tịch của mọi thứ". Ông trở thành người đứng đầu nhiều tổ công tác chỉ đạo, nơi điều phối các trao đổi giữa đảng và các bộ ngành về việc lãnh đạo và thực hiện chính sách. Về thực chất, ông Tập đã tập trung quyền lực vào bản thân ở mức cao chưa từng thấy.

Song những nỗ lực tập trung quyền lực của ông dẫn đến tác động không mong muốn là làm gia tăng sức ép nội bộ. Chằng hạn, các sức ép đối với quyền lực lãnh đạo của ông do những chính sách kinh tế địa phương và quốc gia đi lệch hướng nhau, cuộc vận động chống tham nhũng do ông phát động cũng như chiến dịch trấn áp mạng xã hội.

Ông Tập đồng thời đề xuất tư tưởng "Giấc mơ Trung Hoa về sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Quốc". Dù ý nghĩa chính xác của giấc mơ này chưa được nêu chi tiết, nó đặt ra các mốc rất cụ thể, bao gồm đưa Trung Quốc trở thành "một xã hội tương đối thịnh vượng về tất cả mọi mặt" vào năm 2021 (nhân kỷ niệm 100 năm ngày thành lập đảng Cộng sản Trung Quốc) và trở thành "nước xã hội chủ nghĩa hiện đại, thịnh vượng, mạnh mẽ, dân chủ, tiến bộ về văn hóa, hài hòa và tốt đẹp" vào năm 2049, thời điểm Trung Quốc chào mừng 100 năm thành lập.

Việc ông Tập nêu ra các cột mốc như vậy trong báo cáo đọc tại Đại hội 19 đảng Cộng sản Trung Quốc có thể chỉ nhằm mục đích khơi dậy niềm tự hào trong nước. Nhưng việc ông sau đó tuyên bố các chính sách kinh tế đầy tham vọng như "Made in China 2025" đã làm dấy lên các nghi ngờ về việc liệu "Giấc mơ Trung Hoa" có bao gồm yếu tố thống trị kinh tế toàn cầu hay không.

Việc Trung Quốc sau đó tiếp quản một cảng biển quan trọng ở Sri Lanka để cấn trừ nợ cho chính phủ nước này, đạt thỏa thuận thuê cảng của Australia trong thời gian 99 năm cùng những cáo buộc về hoạt động gián điệp kinh tế mạng của Bắc Kinh đã thổi bùng lo ngại ở Washington về một đối thủ ngày càng trỗi dậy về kinh tế và có thể theo đuổi những chính sách chỉ có lợi cho Trung Quốc.

Điều này có thể không dẫn đến sự đổ vỡ như hiện nay trong quan hệ kinh tế Mỹ - Trung nếu như không có sự hiện diện của Donald Trump tại Nhà Trắng. Dù ca ngợi mối quan hệ cá nhân với Chủ tịch Tập, Tổng thống Trump vẫn quyết định tung đòn thương mại vào Trung Quốc.

Cuộc chiến đột ngột xảy ra một phần là do quyết định của Trump áp thuế với hàng hóa Trung Quốc nhằm chống lại những gì được xem là những hành vi thương mại bất công từ phía Trung Quốc liên quan đến sở hữu trí tuệ. Quyết định từ Tổng thống Trump không gây ngạc nhiên vì trong chiến dịch vận động tranh cử năm 2016, ông đã hô hào mạnh mẽ về chủ nghĩa dân tộc về kinh tế.

Bức thư từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ hồi tháng 11/2018 chỉ ra 4 lý do khiến Mỹ lên kế hoạch áp thuế bổ sung đối với hàng hóa Trung Quốc. Đầu tiên, Trung Quốc bị cáo buộc sử dụng các biện pháp hạn chế quyền sở hữu của công ty nước ngoài, chẳng hạn như quy định yêu cầu thành lập liên doanh với đối tác Trung Quốc nếu muốn làm ăn tại Trung Quốc, cũng như các quy trình hành chính bắt buộc những công ty Mỹ phải chuyển giao công nghệ cho Trung Quốc.

còn nữa

MinhphuongT/H Theo WaronTherocks.com

TOP